13-0506-lbSN

RUTE – RECONVERSIE VAN EEN BROWNFIELD TOT STEDELIJKE WOONWIJK

Feitelijk uitzicht en de toestand van de plaats vóór de werken:
Het zat al enkele jaren rond de spoken in het hoofd van Linda toen ze besloot om van start te gaan met de verbouwing van haar gezinswoning. De woning is gelegen in de Eigenlostraat, op fietsafstand van het centrum van Sint-Niklaas. De straat wordt gekenmerkt door hoofdzakelijk ééngezinswoningen met twee bouwlagen en een zadeldak. De woning nummer 106 was ook zo: een massief rood bakstenen hoofdvolume, met rode keramische dakpannen en houten verdiepingsvloeren en dakgebinte. Aan het hoofdvolume bevond zich links een bijgebouw als garage en bergingen, met een grote bruine poort. Verder in de straat bevinden zich enkele grote distributiecentra en het klaverblad naar de E17. Op een vijftigtal meter ten oosten van het perceel ligt ook een actieve spoorweg. Het perceel kenmerkt zich in het straatbeeld door zijn haag en bomen in de voortuin. Aan de tuinzijde van het perceel, dat noordwest gericht is, bevindt zich een boomgaard. Het perceel lag in clinch met zichzelf. Aan de ene zijde waren er vele troeven die het wonen behaaglijk maakten, andere factoren verstoorden dan weer de rust. BLAF werd gecontacteerd en startte Linda met haar kinderen een samenwerking met alle vertrouwen en vol verwachtingen.

Reden tot herbouwen:
Al vrij snel in het ontwerpproces werd beslist de bestaande woning niet te verbouwen maar te herbouwen. Het doel was een energetisch performante passiefwoning te bekomen, weliswaar met een circulaire gedachte (ecologisch, aanpasbaar, toegankelijk, herbruikbaar en met hergebruik, …).

Het idee was simpel, terwijl de nieuwe woning werd opgetrokken kon het gezin in de bestaande woning blijven wonen. In L-vorm werd de nieuwe woning rond de bestaande woning gebouwd. Op het moment dat de nieuwe woning woonklaar maar nog niet helemaal afgewerkt was, verhuisde het gezin. De bestaande woning werd afgebroken en maximaal gerecupereerd bij de afwerking van de nieuwe: de gevelsteen, de poort, interieurelementen, zelfs de kelder doet dienst als infiltratieput. Eens de bestaande woning afgebroken, ontstaat een binnentuin met een ideale zongerichtheid voor het nieuwe gebouw.

De nieuwe woning wordt volgens de principes van de trias energetica en passiefbouw opgebouwd. De Trias is voor BLAF al jaren een houvast om aan architectuur te doen: in de eerste plaats worden de behoeften en verliezen beperkt (maximaal isoleren, doordachte zonnewering met luifels, compactheid, …), ten tweede worden deze beperkte behoeften en verliezen gecompenseerd met hernieuwbare energie. De derde stap, namelijk het gebruik van fossiele brandstoffen, wordt uitgeschakeld.

Het plan bestaat uit enkele kamers die het open plan ordenen. Hierdoor ontstaan verschillende sferen en zichtrelaties. De kamers worden massief in snelbouwsteen opgetrokken: samen met de polybetonnen vloer zorgen ze voor de thermische inertie, en zijn ze tevens de binnenstructuur waar verder een houtskelet wordt rondgebouwd. Deze hybride constructie zorgt voor een uiterst performant gebouw.

BLAF onderzoekt en experimenteert met verschillende wandopbouwen. De opbouw van deze woning werd opgenomen in een overzicht van 30 verschillende opbouwen. Deze buitenwand is innovatief door ontdubbelde keperwandstructuur. De lichtheid van de houtsecties beperkt het volume materiaal, wat in houtskeletbouw zorgt voor betaalbaarheid. Het is tevens een eenvoudige manier om een dikkere wand te construeren om de gewenste isolerende waarde te bekomen (28cm minerale wol, 9-10-9).

Naast het behoud van de groene voortuin en de achterliggende boomgaard is er ook gekozen voor een extra buitenruimte: een ommuurde binnentuin. Vier identiek symmetrisch opgebouwde bakstenen gevels ommuren zowel woning als tuin. De muur is eens gevelmuur, dan weer tuinmuur. De omsloten tuin is een oase van rust tov de omgeving met enerzijds het autoverkeer (Eigenlostraat en E17) en anderzijds het treinverkeer (spoorweg).

De eerste toegang tot het gebouw is de oude bruine poort. Op dezelfde plaats als vroeger werd ze geplaatst in de nieuwe tuinmuur. Terwijl ze vroeger toegang gaf tot de garage, opent ze zich nu tot de patio. Een overdekte rondgang zorgt voor de toegang tot de voordeuren: links de voordeur naar de leefruimtes, rechts de voordeur naar de slaapvertrekken. De twee toegangen zorgen voor een kangoeroe-woning, waarbij een aparte woonentiteit kan gecreëerd worden. Tevens is de woning enkel op het gelijkvloers, wat de levenslange toegankelijkheid waarborgt.

OPDRACHTGEVER
Privaat

LOCATIE
Sint-Niklaas (BE)

ONTWERPTEAM
BLAF architecten

PROGRAMMA
Eéngezinswoning

BRUTO VLOEROPPERVLAKTE
165m²

STATUS
Opgeleverd 2017

FOTOGRAFIE
Stijn Bollaert

AWARDS
2019 – Stadsprijs (Sint-Niklaas) voor duurzame architectuur (BE), 1e prijs

PUBLICATIES (PAPIER)
2024 – “Mooi afgedankt: Belgische woonhuizen met de esthetiek van afvalarchitectuur”, de Architect (NL), Floortje Keijzer