14-0526-tmEK

OVER RUIMTE, GELUID EN WOONKWALITEIT

BLAF-architecten bouwde een eengezinswoning in Erps-Kwerps, een authentiek aanvoelend kerkdorp in Vlaams-Brabant, in de Vlaamse rand van Brussel. Het bouwperceel wordt bepaald door de manshoge muur van de naastliggende tuin (een gelbe: een ommuurde pastorietuin, een veel voorkomende typologie in kerkdorpen.), een doodlopende straat die met kinderkoppen is geplaveid en als uitbreiding van het dorpsplein is vormgegeven, een verwilderde beukenhaag die het perceel scheidt van een voetweg die ter hoogte van het perceel afbuigt om het dorp te verlaten, en enkele laagstammige appelbomen die een banaal appartementengebouw aan de andere zijde verbergen.

Regionalistisch project …
De eenvoudige woning in zelfdragend baksteenwerk treedt op vertrouwde wijze in dialoog met het dorp. Het huis reageert op zijn omgeving en het bouwsel neemt, via een nauwkeurig gearticuleerde tektonische expressie, aspecten daarvan in zich op. De gelaagde, uiterst herkenbare setting herinnert aan vervlogen tijden: een archetypisch dorp in Vlaanderen, dat lijkt te zijn gevrijwaard van agressieve naoorlogse huisvestingspolitiek en twintigste-eeuwse moderniseringsprocessen. Bij een essentialistische lezing zou dit project als regionalistisch kunnen worden bestempeld. Alle ingrediënten zijn aanwezig: de dorpse idylle, de bescheiden schaal van de woning, het compacte en krachtige volume, het bespelen van herkenbaarheid door middel van de gebouwvorm, de aandacht voor context en materialiteit, het ambachtelijke voorkomen. Zo beschouwd is dit project, in het slechtste geval, een nostalgisch identitair project of retrograde stijloefening, of in het beste geval een kritische positiebepaling.

EPB-regelgeving en het principe van de bekleding
Door het architecturale beeld uitsluitend te beschrijven vanuit de dorpse context dreigen de werkelijke condities waaronder architecten zoals BLAF opereren, en het meer experimentele karakter van de ontwerppraktijk, te worden genegeerd. De praktijk van BLAF-architecten is in belangrijke mate bepaald door de EPB-richtlijn (EPB staat voor Energie Prestatie en Binnenklimaat) die in 2006, onder invloed van ‘Europa’, in Vlaanderen werd ingevoerd. De nieuwe regelgeving was in eerste instantie gericht op de energieprestatie van de gebouwschil, maar bleek een verstrekkende invloed op de bouwpraktijk te krijgen. Door de wetgeving nam het aandeel isolatie sterk toe en veranderde de rol van spouw, technische installaties en vooral baksteen als gevelmateriaal. Gevels lijken enkel nog een goed isolerende jas, die de structuur omhullen, maar nauwelijks betekenis dragen. Baksteen verloor zijn relevantie ten faveure van lichte bekleding en plaatmateriaal. In reactie op deze ontwikkelingen, test BLAF bouwmethoden met een groot baksteenformaat: de big brick. De big brick is de uitkomst van een langer lopend onderzoek binnen BLAF’s praktijk, waarin met geometrie, bouwbaarheid en bouwhuid werd geëxperimenteerd. De big brick is geen snelbouwblok, maar een machinale gevelbaksteen waarvan de afmetingen min of meer overeenkomen met die van de veertiende-eeuwse ‘kloostermoef’ uit de tiendschuur van de abdij ter Doest in Lisseweghe. Het formaat maakt het mogelijk op een economische manier zelfdragende baksteengevels te maken. De baksteenmodule werd samen met een aantal baksteenfabrikanten ontwikkeld. Er werd een experimentele productielijn opgezet en de baksteen werd uitvoerig getest. Als laatste fase in het ontwikkelingsproces is een pilot-reeks woningen gebouwd om het nieuwe product daadwerkelijk te evalueren.

Wat de verschillende projecten verbindt, is niet zozeer de contextuele gevoeligheid – soms is het bebouwde landschap zo zonder enige betekenis dat BLAF’s inter-venties er zich nadrukkelijk van onderscheiden – maar het nieuwe bouwsysteem. In BLAF’s oeuvre is de dorpscontext van Erps-Kwerps veeleer de uitzondering dan de regel. Het uiteindelijk idyllische beeld van het huis in Erps-Kwerps is daarmee noch nostalgisch, noch kritisch, maar eerder de toevallige bijkomstigheid van heel andere intenties.

OPDRACHTGEVER
Privaat

LOCATIE
Erps-Kwerps (BE)

ONTWERPTEAM
BLAF architecten

PROGRAMMA
Eéngezinswoning

STATUS
Opgeleverd 2016

BRUTO VLOEROPPERVLAKTE
225,80m²

TOTALE BOUWKOST
254.786€ (exclusief BTW)

TOTALE BOUWKOST PER M²
1128€ (exclusief BTW)

FOTOGRAFIE
Stijn Bollaert

PUBLICATIES (PAPIER)
2024 – “Everyday Belgium”, Casabella N°959-960 (IT), Nicola Braghieri, Filippo Cattapan
2020 – “Wanneer attitudes vorm krijgen” “The (re)searching Practice”, Architectuurboek Vlaanderen N°14 (BE), Arnaud Hendrickx, VAI
2019 – “Het verlangen naar baksteen”, Oase #103 (NL), Lieven Nijs, Maarten Van Den Driessche

PUBLICATIES (DIGITAAL)
designverse.com.cn, archello.com, afasiaarchzine.com, archdaily.com