20-0671-tpgG

BOUWEN VAN SOCIALE GRONDGEBONDEN WONINGEN MET BOVENGELEGEN APPARTEMENTEN

Vrijmaken van het binnengebied
We verluchten en ontpitten door het binnengebied leeg te maken en maximaal te vrijwaren van nieuwe bebouwing. We ontharden en maken maximaal ruimte voor groen. We werken hierdoor aan de stedelijke klimaatuitdagingen rond waterhuishouding, biodiversiteit, hittestressbestrijding en luchtkwaliteit. We maken een robuuste collectieve tuin en géén verkaveling van private tuinen. We maken ruimte voor hoogstammige bomen. We realiseren méér speelruimte, méér ontmoetingsruimte en méér gebruiksruimte. We zetten in op flexibiliteit en collectief beheer.

Behoud van de straatgevel
De straatgevel ademt de geschiedenis van de plek en de wijk, en verankert het project in de stedenbouwkundige context op een vanzelfsprekende wijze door zijn materialisatie, detaillering en geleding. Een nieuwbouwgevel kan dit niet beter. We behouden daarom de straatgevel. De straatgevel heeft een geleding die goed inzetbaar is voor het woonprogramma. We zetten de straatgevel daarom in als maatgevend element voor het ontwerp, en streven zo naar een synergie tussen oud en nieuw. De breedtes van de nieuwe woningen worden afgestemd op de traveemaat van de bestaande gevel.

We passen de straatgevel zo weinig mogelijk aan. De raam-nissen worden opengemaakt maar hun afmetingen blijven behouden. Er worden géén extra deuropeningen of adressen gemaakt. De poort met het naambord van “Fonderie Cupro” blijft herkenbaar als het enige, collectieve adres voor alle woningen.

De bestaande straatgevel is een zeer robuuste constructie opgetrokken in dubbelsteens metselwerk met achterliggende steunberen. De structurele integriteit van deze muur kan daardoor makkelijk gegarandeerd blijven. We behouden “enkel” de straatgevel en geen overige gebouwen of gebouwdelen, omdat we in de context van sociale woningbouw prioriteit geven aan de kostenbeheersing. We hebben ons dus niet laten verleiden tot een complexere of omvangrijkere renovatie of integratie van bestaande elementen, omdat de kostenbeheersing dan eenvoudigweg niet kan gegarandeerd worden.

Terugtrekken nieuw bouwvolume
We plaatsen over de volledige straatlengte van het perceel een compact nieuwbouwvolume op 2,10 m achter de bestaande straatgevel. De afstand tussen de bestaande straatgevel en het nieuwe bouwvolume zetten we in als een zone voor private terrassen. Deze terrassen zijn zuidelijk gericht, en dankzij de bestaande straatgevel op een kwalitatieve manier afgeschermd van de straat. De terrassen bevinden zich op deze manier ook consequent buiten het beschermd woonvolume en kunnen worden opgevat als een “koude structuur”, wat resulteert in een goede bouwknopen- en koudebrugbeheersing.

De afstand tussen de bestaande gevel en het nieuwe bouwvolume zorgt ervoor dat enerzijds de structurele integriteit van de straatgevel niet wordt aangetast door de oprichting van het nieuwe gebouw, en dat anderzijds het behoud van de straatgevel niet tot complicaties en onvoorzienbare kosten voor instandhoudingswerken met zich mee zal brengen. Door het bouwvolume terug te trekken achter de bestaande gevel blijft de bestaande kroonlijst de belangrijkste visuele hoogtemaat voor de basisverhouding van het straatprofiel. De impact van de hogere, dieper gelegen gevel blijft beperkt.

Stapelen van woningen
Om het binnengebied maximaal te kunnen vrijwaren van bebouwing, is het optimaal benutten van het toegelaten stedenbouwkundig profiel aan de straatzijde van belang. Het toegelaten gabarit van 3,5 bouwlagen resulteert in gestapelde woningen.

Een duplex-typologie op de onderste twee bouwlagen is evident; omdat we zo méér grondgebonden units kunnen maken; en omdat er zo géén slaapkamers op het gelijkvloers terecht komen, waar we willen inzetten op het contact tussen het wonen en de straat enerzijds en het contact tussen het wonen en de collectieve binnentuin anderzijds. Bovenop de duplexen stapelen we een tweede laag duplexen, die ontsloten worden via een galerij aan de tuinzijde. Daardoor kunnen op de bovenliggende verdiepingen 4 doorzon-units bereikbaar gemaakt worden met 1 enkele lift en 1 enkele galerij. De galerij hangt niet als een balkonplaat aan de achtergevel, maar ligt op het dak van de onderste duplexen en is zo beter geïntegreerd in de volumetrie. De galerij zorgt voor een terugsprong in de achtergevel, waardoor ook aan de tuinzijde een eerste kroonlijst ontstaat op twee bouwlagen.

De typologie van de gestapelde duplexen laat ons toe om een project te realiseren met ruime, gezinsvriendelijke woningen. Om het volume optimaal te benutten, worden daar nog enkele appartementen aan toegevoegd. Zo kunnen er naast gezinnen ook andere mensen onderdak vinden. De typemix die daaruit voorkomt is: 4 duplexen T4/5 op 0 en +1, 4 duplexen T3/4 op +2 en +3 en 3 appartementen T1/2 op +1, +2 en +3. In totaal worden 11 woningen gerealiseerd. Het stapelen van duplexwoningen en het boven elkaar schakelen van 3 identieke appartementen laat ons toe om rationeel en compact bouwen. De woning-scheidende en dragende structuur is dezelfde, en loopt door over alle bouwlagen.

Inzetten op woonkwaliteit
“Hoeveel traveeën van de bestaande straatgevel maken een nieuwe woning?”, was één van de beslissende vragen in ons ontwerpend onderzoek. De vraag naar zo veel mogelijk grondgebonden woningen resulteert vaak in heel smalle en diepe rijwoningen, die als nadeel hebben dat kamers suboptimale verhoudingen krijgen en minder kwalitatief worden in gebruik. Wij hebben in ons ontwerp de woonkwaliteit en functionaliteit van de plannen vooropgesteld door in te zetten op brede (6,10m) en ondiepe (8,70m en 7,10m) woningen met goed gedimensioneerde en bruikbare kamerverhoudingen. géén smalle en diepe bergingen, géén kleine inkomhallen, goede lichttoetreding etc.).

De typologie van de gestapelde duplexen biedt een aantal tastbare voordelen m.b.t. de woonkwaliteit:

Alle leefruimten zijn doorzonruimten in de letterlijke zin van het woord, en maken contact met zowel de straat als de collectieve binnentuin.

Slaapkamers grenzen nooit rechtstreeks aan de collectieve binnentuin of de galerij, en worden daardoor gevrijwaard van privacy-conflicten.

Private terrassen zijn automatisch dubbelhoog, hetgeen bijdraagt tot de privacy, ruimtelijkheid en kwaliteit van de private buitenruimten.

Rationeel en compact bouwen
We zetten in op vormefficiëntie van het bouwvolume: het gebouw heeft een eenvoudige volumetrie. We zetten in op een eenvoudige en efficiënte structurele opbouw, met dragende woning scheidende wanden en overspanningen van minder dan 7 meter. Dragende structuurelementen staan op alle bouwlagen boven elkaar in functie van een logische lastendaling. De constructie wordt beheersbaar gemaakt door middel van beproefde type-bouwknopen. Raamafmetingen worden correct gedimensioneerd. De samenstelling van de constructie-elementen en hun energieperformantie worden afgestemd op een optimum voor het halen van de BEN-norm.

OPDRACHT
Bouwen van een meergezinswoning (sociale woningen) met 11 woonunits

BOUWPLAATS
Kaarderijstraat 15, 9000 Gent

ONTWERPTEAM
BLAF architecten

OPDRACHTGEVER
Private partner: oorspronkelijk ABC c.v.b.a., later overgenomen door WoninGent, vervolgens gefusioneerd tot Thuis.Gent

ONTWERPTEAM
Architectuur: BLAF architecten
Stabiliteit: STABITEC bv
Technieken: STABITEC bv
EPB en VC: mijnEPB

DIENSTEN VERLEEND DOOR BLAF ARCHITECTEN
volledige studie architectuur, ontwerp en uitvoering

PROCEDURE
wedstrijd binnen bestaande poele – laureaat
openbare aanbesteding

DUURZAAMHEIDSASPECTEN
sociale woningbouw / warmtepompen / pv-panelen

OPPERVLAKTE
Totale BVO bovengronds – 1240 m²

BUDGET
ca € 2.564.223,15 excl. btw

STATUS
opgeleverd 2024

PUBLICATIES (PAPIER)
2025 – “Pleidooi voor méér wonen”, Cahier #011 (BE), Archipel